De Tjonger: Een taalgrens van 'Schitterend' water
De rivier de Tjonger, in het zuiden ook wel de Kuinder genoemd, is meer dan een waterloop; het is een eeuwenoude culturele barrière.
Volgens taalkundigen betekent de naam ‘schitterend’ of ‘stralend’, wat duidt op de schoonheid van het water voordat de rivier rond 1900 werd gekanaliseerd. De rivier vormt van oudsher een taalgrens: aan de noordkant spreekt men Fries, aan de zuidkant Stellingwerfs. Dit wordt prachtig verbeeld bij het grensmonument aan de rivier, waar teksten in beide talen de passant begroeten. De Tjonger was vroeger een grillige rivier die ’s winters brede stroken land onder water zette, waardoor het stroomdal moeilijk te passeren was. Dit moerasdal vormde een natuurlijke verdedigingslinie, zoals de namen ‘Prikkedam’ (een dam van takken) en de historische schansen bewijzen. Vandaag de dag is de Tjongervallei een recreatieve ader van de Turfroute, maar de oude rivierbochten vertellen nog altijd het verhaal van een ongetemde rivier die ooit de absolute grens vormde van de bewoonde wereld.
