Expansie: De Vijfjaarlijkse Belofte van de Kompenije
Wie in Jubbega of Hoornsterzwaag woont, weet dat de tijd niet alleen in jaren wordt gemeten, maar ook in ‘Expansie-cycli’. Vroeger eén keer in de vijf jaar, tegenwoordig eens in de drie jaar, verandert de sfeer in het dorp. Er hangt elektriciteit in de lucht, buurten komen avondenlang samen om de meest spectaculaire straatversieringen te bouwen en het hele dorp maakt zich op voor een feest dat zijn weerga in de regio niet kent. De Expansie is meer dan een festival; het is het levende bewijs van onze dorpskracht.
De Geboorte van een Traditie (1962)
Het verhaal van de Expansie begint op 1 september 1962. De dorpen waren in die tijd volop in ontwikkeling. De bittere armoede van de vroege twintigste eeuw lag achter ons en de lokale middenstand bloeide als nooit tevoren. Om die vooruitgang te vieren en te tonen aan de buitenwereld, werd een grootschalige middenstands- en handelstentoonstelling georganiseerd.
De opening van die eerste editie werd verricht door gedeputeerde J. Brouwer, namens het Provinciaal Bestuur van Fryslân. Zijn woorden uit 1962 galmen nog steeds na in de geschiedenis van ons dorp: “Noem mij een plaats van deze grootte die hetzelfde presteert als Jubbega.” Met die krachtige uitspraak zette hij de toon voor wat de Expansie zou worden: een symbool van collectieve trots en ambitie.
Het verhaal van de Expansie begint op 1 september 1962. De dorpen waren in die tijd volop in ontwikkeling. De bittere armoede van de vroege twintigste eeuw lag achter ons en de lokale middenstand bloeide als nooit tevoren. Om die vooruitgang te vieren en te tonen aan de buitenwereld, werd een grootschalige middenstands- en handelstentoonstelling georganiseerd.
De opening van die eerste editie werd verricht door gedeputeerde J. Brouwer, namens het Provinciaal Bestuur van Fryslân. Zijn woorden uit 1962 galmen nog steeds na in de geschiedenis van ons dorp: “Noem mij een plaats van deze grootte die hetzelfde presteert als Jubbega.” Met die krachtige uitspraak zette hij de toon voor wat de Expansie zou worden: een symbool van collectieve trots en ambitie.
Waar komt de naam ‘Expansie’ vandaan?
De naam ‘Expansie’ is onlosmakelijk verbonden met de lokale winkeliers. In de jaren zestig gaven de gezamenlijke ondernemers van Jubbega en Hoornsterzwaag zogenaamde ‘Expansiezegels’ uit aan hun klanten. Deze zegels konden worden gespaard en boden niet alleen voordeel bij de lokale aankopen, maar vormden ook de financiële motor achter het grote vijfjaarlijkse evenement. De naam verwees letterlijk naar de groei en de uitbreiding van de economische en sociale kracht van de dorpen. Zelfs de latere ‘Expansiehal’ (geopend in 1985) dankt zijn naam aan deze sponsoring door de plaatselijke winkeliersvereniging.
De naam ‘Expansie’ is onlosmakelijk verbonden met de lokale winkeliers. In de jaren zestig gaven de gezamenlijke ondernemers van Jubbega en Hoornsterzwaag zogenaamde ‘Expansiezegels’ uit aan hun klanten. Deze zegels konden worden gespaard en boden niet alleen voordeel bij de lokale aankopen, maar vormden ook de financiële motor achter het grote vijfjaarlijkse evenement. De naam verwees letterlijk naar de groei en de uitbreiding van de economische en sociale kracht van de dorpen. Zelfs de latere ‘Expansiehal’ (geopend in 1985) dankt zijn naam aan deze sponsoring door de plaatselijke winkeliersvereniging.
Van Middenstandsbeurs naar Dorpsfeest
Oorspronkelijk was het hart van de Expansie een grote beurs waar ondernemers hun nieuwste producten en diensten aan de man brachten. In enorme tenten en later in de Expansiehal konden bezoekers zich vergapen aan alles wat de regio te bieden had. Gedurende de decennia verschoof het zwaartepunt echter. Hoewel de handel belangrijk bleef, groeide de Expansie uit tot een totaalbeleving met een kermis, optredens van landelijk bekende artiesten en sportieve evenementen zoals de Highland Games of de Wikentrail.
Een van de belangrijkste pijlers van het feest is altijd de dorpsversiering geweest. De gezonde rivaliteit tussen de buurten leidt elke vijf jaar tot een dorp dat ’s avonds verandert in een lichtjeszee, waarbij de ingenieurskunst van het oude wijkenlandschap (zoals te zien op de historische kaarten en foto’s) het decor vormt voor moderne kunstwerken van hout en elektriciteit.
Oorspronkelijk was het hart van de Expansie een grote beurs waar ondernemers hun nieuwste producten en diensten aan de man brachten. In enorme tenten en later in de Expansiehal konden bezoekers zich vergapen aan alles wat de regio te bieden had. Gedurende de decennia verschoof het zwaartepunt echter. Hoewel de handel belangrijk bleef, groeide de Expansie uit tot een totaalbeleving met een kermis, optredens van landelijk bekende artiesten en sportieve evenementen zoals de Highland Games of de Wikentrail.
Een van de belangrijkste pijlers van het feest is altijd de dorpsversiering geweest. De gezonde rivaliteit tussen de buurten leidt elke vijf jaar tot een dorp dat ’s avonds verandert in een lichtjeszee, waarbij de ingenieurskunst van het oude wijkenlandschap (zoals te zien op de historische kaarten en foto’s) het decor vormt voor moderne kunstwerken van hout en elektriciteit.
De Expansie van Nu
De wereld verandert, en de Expansie verandert mee. Onder invloed van het internet is een traditionele beurs niet meer van deze tijd. Daarom heeft de organisatie besloten om het beursonderdeel te schrappen en de focus volledig te leggen op het feestterrein en de gemeenschappelijke activiteiten. De naam is sinds 2017 gewijzigd in ‘Expansiefestival’, maar de kern blijft hetzelfde: een meerdaags spektakel voor en door het dorp.
Na de editie in 2022 werd duidelijk dat de inwoners de authentieke sfeer van een tentfeest misten. Daarom keerde het Expansiefestival in september 2025 terug naar een grote feesttent aan de Schoolweg. Een feest met o.a. een wikentrail, een brommertocht, een mountainbiketocht, een gezellige middag voor de ouderen- en de schoolkinderen, en iedere avond groot feest in de hoofdtent. Om de prachtig versierde straten/buurten niet te vergeten!
De Expansie is het epos van Jubbega en Hoornsterzwaag. Het herinnert ons aan het feit dat we, net als de eerste pioniers langs de vaart en de sluis, altijd blijven bouwen aan de toekomst. Of zoals gedeputeerde Brouwer al zei: er is geen plek van deze grootte die presteert wat wij presteren.
De wereld verandert, en de Expansie verandert mee. Onder invloed van het internet is een traditionele beurs niet meer van deze tijd. Daarom heeft de organisatie besloten om het beursonderdeel te schrappen en de focus volledig te leggen op het feestterrein en de gemeenschappelijke activiteiten. De naam is sinds 2017 gewijzigd in ‘Expansiefestival’, maar de kern blijft hetzelfde: een meerdaags spektakel voor en door het dorp.
Na de editie in 2022 werd duidelijk dat de inwoners de authentieke sfeer van een tentfeest misten. Daarom keerde het Expansiefestival in september 2025 terug naar een grote feesttent aan de Schoolweg. Een feest met o.a. een wikentrail, een brommertocht, een mountainbiketocht, een gezellige middag voor de ouderen- en de schoolkinderen, en iedere avond groot feest in de hoofdtent. Om de prachtig versierde straten/buurten niet te vergeten!
De Expansie is het epos van Jubbega en Hoornsterzwaag. Het herinnert ons aan het feit dat we, net als de eerste pioniers langs de vaart en de sluis, altijd blijven bouwen aan de toekomst. Of zoals gedeputeerde Brouwer al zei: er is geen plek van deze grootte die presteert wat wij presteren.
